YZM104 · Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu

T+U+Li 3+0+0 · Kredi 3 · AKTSi 5 (müfredatta 5) · Zorunlu · kategori: regular · sitede son güncelleme 08.06.2026
Kural denetimii
geçti: 39kaldı: 3muaf: 0değerlendirilemedi: 0
İçerik uyumu (YZ)i
100 / 100
iş #49 · 13.11 13:03 · 1 deneme · uzman incelemesi gerekli
Öğrenme çıktıları (YZ)i
100 / 100
iş #171 · 13.11 17:17 · 2 deneme · uzman incelemesi gerekli
Kaynak ve ÖP uyumu (YZ)i
100 / 100
iş #108 · 13.11 15:02 · 1 deneme · uzman incelemesi gerekli

Kural denetimi: geçmeyen kontroller (3)

KuralAlanÖnemGerekçeMevcutBeklenenÖneri
R1 Zorunlu alanlar
filled · tr
teaching_methods düşük'Yöntem ve teknikler' alanı boş ya da yetersiz.boşdolu'Yöntem ve teknikler' alanını doldurun.
R1 Zorunlu alanlar
filled · en
teaching_methods düşük'Yöntem ve teknikler' alanı boş ya da yetersiz.boşdolu'Yöntem ve teknikler' alanını doldurun.
R7 Kaynaklar
newest_year · tr
references ortaYılı belirtilen kaynakların en yenisi bile eski.en yeni kaynak 2015 (11 yıl önce)en çok 10 yıl önceKaynak listesine güncel baskı ya da güncel kaynak ekleyin.

İçerik uyumu (Modül A)i

ÖlçütDüzeyGerekçe
Düzey uygunluğu 3/3 Dersin Lisans düzeyi ve yarıyılına uygun, temelden ileri seviye konuları (ISA, Pipelining, Sanal Bellek) içermektedir.
Ad kapsamı uygun 3/3 Ders adı ('Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu') ve işlenen konular (ISA, ALU, Pipelining, Bellek Hiyerarşisi vb.) arasında gereksiz bir genişlik veya daralma gözlenmemiştir.
Kapsam dışı konu yok 3/3 Haftalık konular, dersin genel kapsamı (donanım, mimari, performans) dahilindedir; kapsam dışı bir konu tespit edilmemiştir.
Ad ↔ içerik/konular 3/3 Ders adı, amaç, içerik ve haftalık konular arasında belirgin bir uyum bulunmaktadır.
Amaç ↔ haftalık konular 3/3 Dersin amaçlarında belirtilen donanım bileşenleri (işlemci, bellek, I/O) ve etkileşim konuları, haftalık konular boyunca ele alınmaktadır.
Çıktılar ↔ amaç/konular 3/3 Öğrenme çıktıları, amaç ve haftalık konularla tutarlı bir şekilde ilişkilidir; her çıktı belirli bir konuyu kapsayacak şekilde formüle edilmiştir.

Öğrenme çıktıları (Modül C)i

Ölçülebilir: %100 · haftalarda karşılığı olan: %100 · amaç uyumu 3/3 — Tüm çıktılar, dersin temel amacı olan donanım düzeyindeki yapı taşlarını ve çalışma prensiplerini anlamaya odaklanmaktadır. Çıktı 6'nın yeniden yazılmasıyla (veya orijinal haliyle kabul edilerek) amaç tam olarak karşılanmaktadır.
Bloom dağılımı: analiz 2, anlama 2, uygulama 1, değerlendirme 1

#Özgün çıktıBloomiÖlçülebiliriHaftalarYZ önerisi (özgün metin değiştirilmez)
1Bilgisayarın temel bileşenlerini ve bu bileşenler arasındaki etkileşimi açıklayabilir.anlama evet1
2Komut seti mimarisini ve adresleme modlarını analiz edebilir.analiz evet4
3Assembly diliyle temel seviyede program yazabilir.uygulama evet6
4İşlemci mimarisi, veri yolu ve kontrol birimi tasarımı hakkında çözümleme yapabilir.analiz evet5, 8, 9
5Bellek hiyerarşisi ve giriş/çıkış sistemlerinin yapısını ve işleyişini değerlendirebilir.değerlendirme evet11, 12, 13
6Bilgisayar sistemlerinin performansını ölçme, yorumlama ve karşılaştırma becerisi kazanır.anlama evet2

Kaynak ve ÖP uyumu (Modül E)i

Kaynağın gerçekten var olup olmadığı ya da baskı bilgisinin doğruluğu bu modelle doğrulanamaz; yalnızca satırın künye olup olmadığı ve dersin konusuyla ilgisi değerlendirilir.

Kaynaklar · puan 100

Bilgisayar Sistemleri Mimarisi, M.Morris Mano, Literatür Yayıncılık, 2015
Dersin temel konularını (mimari, organizasyon) kapsayan standart bir ders kitabıdır.
akademik ilgili
Computer Architecture and Organization: From Software toHardware, Manoj FranklinUniversity of Maryland, College Park, 2007
Donanım ve yazılım etkileşimini ele alan, dersin amacına uygun bir kaynaktır.
akademik ilgili
D. A. Patterson and J. L. Hennessy, Computer Organization and Design: The Hardware/Software Interface, Fifth edition (Elsevier/Morgan Kaufmann, Morgan Kaufmann is an imprint of Elsevier, Amsterdam?; Boston, 2014).
İşlemci tasarımı ve donanım/yazılım arayüzünü doğrudan ele almaktadır.
akademik ilgili
M. M. Mano, Computer System Architecture, 3rd ed (Prentice Hall, Englewood Cliffs, N.J, 1993).
Klasik bir mimari ders kitabıdır ve ders içeriğiyle uyumludur.
akademik ilgili

ÖP çıktısı katkı önerileri sayfada katkı girilmemiş

Öneridir; bilgi paketindeki veriyi değiştirmez ve puana girmez.

ÇıktıÖPDüzeyGerekçe
Ö1ÖP13Temel bileşenleri anlamak, mühendislik bilgi birikiminin başlangıcıdır.
Ö1ÖP42Bileşenlerin organizasyonunu anlamak, bilişim teknolojilerini kullanma becerisine katkı sağlar.
Ö2ÖP23ISA analizi, karmaşık bir sistemin (komut seti) formüle edilmesini gerektirir.
Ö2ÖP43Adresleme modları gibi teknikleri öğrenmek, modern teknikleri kullanma becerisine katkı sağlar.
Ö3ÖP123Assembly ile program yazmak, yazılım sistemleri geliştirme becerisinin temelidir.
Ö4ÖP24Tasarım (veri yolu, kontrol) yapmak, karmaşık bir sistemi tasarlama becerisine karşılık gelir.
Ö4ÖP34İşlemci tasarımı, gerçekçi kısıtlar altında bir sistemi tasarlama becerisini gerektirir.
Ö5ÖP23Bellek hiyerarşisini değerlendirmek, sistemin performansını modelleme becerisine katkı sağlar.
Ö5ÖP43I/O sistemlerini anlamak, bilişim teknolojilerini etkin kullanma becerisine katkı sağlar.
Ö6ÖP24Performans ölçmek, sistemin matematiksel olarak analiz edilmesini gerektirir.
Ö6ÖP53Metrikleri yorumlamak, veri analizi ve sonuç yorumlama becerisine benzerdir.

Kaynak güncelliği (Modül D)i

Yalnızca sayfadaki yayın yıllarından hesaplanır. İçeriğin alanın güncel kapsamıyla karşılaştırılması güvenilir referans doküman gerektirdiği için değerlendirilemedi; model bilgisine dayalı güncellik iddiası üretilmez.

4 kaynak · 4 tanesinde yıl var · en yeni 2015 (11 yıl önce) · 10 yıldan eski 4
2015Bilgisayar Sistemleri Mimarisi, M.Morris Mano, Literatür Yayıncılık, 2015kaynaklar
2007Computer Architecture and Organization: From Software toHardware, Manoj FranklinUniversity of Maryland, College Park, 2007kaynaklar
2014D. A. Patterson and J. L. Hennessy, Computer Organization and Design: The Hardware/Software Interface, Fifth edition (Elsevier/Morgan Kaufmann, Morgan Kaufmann is an imprint of Elsevier, Amsterdam?; Boston, 2014).ders notları
1993M. M. Mano, Computer System Architecture, 3rd ed (Prentice Hall, Englewood Cliffs, N.J, 1993).ders notları

Diğer derslerle konu benzerliği (Modül B)i

YZM207 Mantık Devreleri · 3. yarıyıl · 1 benzer konu (en yüksek 1.0)
YZM302 Mikroişlemciler ve Programlama · 6. yarıyıl · 1 benzer konu (en yüksek 1.0)

Orijinal bilgi paketi

Ad
Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu
Amaç
Bu dersin amacı, bilgisayar sistemlerinin donanım düzeyindeki temel yapı taşlarını ve çalışma prensiplerini öğretmektir. Öğrencilerin, işlemci, bellek ve giriş/çıkış birimlerinin organizasyonunu kavrayarak donanım-yazılım etkileşimini anlamaları hedeflenmektedir.
İçerik
Bilgisayar mimarisinin temel kavramlarını, komut seti yapısını, veri yollarını, işlemci tasarımını, bellek hiyerarşisini, giriş/çıkış sistemlerini ve boru hattı (pipeline) gibi modern işlemci tekniklerini kapsamaktadır. Ayrıca, assembly diliyle programlama, sistem performans ölçütleri, paralel işlem yapıları ve çağdaş mimari yaklaşımlar da ele alınmaktadır.
Yöntem ve teknikler
—
Ön koşul
Yok
Öğretim dili
Türkçe

Öğrenme çıktıları

  1. Bilgisayarın temel bileşenlerini ve bu bileşenler arasındaki etkileşimi açıklayabilir.
  2. Komut seti mimarisini ve adresleme modlarını analiz edebilir.
  3. Assembly diliyle temel seviyede program yazabilir.
  4. İşlemci mimarisi, veri yolu ve kontrol birimi tasarımı hakkında çözümleme yapabilir.
  5. Bellek hiyerarşisi ve giriş/çıkış sistemlerinin yapısını ve işleyişini değerlendirebilir.
  6. Bilgisayar sistemlerinin performansını ölçme, yorumlama ve karşılaştırma becerisi kazanır.

Değerlendirme

Ara Sınav1%40
Yarıyıl Sonu Sınavı1%60

AKTS iş yükü (150 saat → tabloda 5 AKTS)

Ders Süresi14 × 342 saat
Sınıf Dışı Ç. Süresi14 × 228 saat
Ödevler14 × 342 saat
Ara Sınavlar1 × 1414 saat
Yarıyıl Sonu Sınavı1 × 1414 saat
Ara Sınava Hazırlık5 × 15 saat
Finale Hazırlık5 × 15 saat

Haftalık konular

1Bilgisayar mimarisine giriş
2Performans değerlendirme ve gelişmiş metrikler
3Sayı sistemleri ve veri gösterimi
4Komut seti mimarisi (ISA)
5İşlemci mimarisi ve veri yolu (datapath)
6Assembly dili programlama (MIPS32)
7Arasınav
8Aritmetik ve Mantıksal Birim (ALU)
9Kontrol Birimi Tasarımı
10Boru Hattı (Pipelining) ve Tehlikeler
11Bellek Hiyerarşisi: Ana ve Önbellek Bellekler
12Bellek Hiyerarşisi II: Sanal Bellek
13Giriş/Çıkış Sistemleri
14Paralel işlem ve çok çekirdekli mimariler
15Gelişmiş sistemler ve modern eğilimler
16Final Sınavı